Verslagen co-sponsoren

Karin Vestjens vertelt over haar ervaringen bij de Vaalwater Kraamkliniek

november 2006

Tijdens onze vakantie in Zuid-Afrika wilde ik natuurlijk graag een bezoek brengen aan de Vaalwater Kraamkliniek (VKK). Niet alleen omdat ik de stichting Vaalwater Kraamkliniek een warm hart toedraag, maar ook omdat ik zelf verloskundige ben. Het is altijd leuk om te zien hoe verloskundigen in andere landen en culturen met hun vak bezig zijn. Dinsdag 24 oktober 2006 toog ik naar de Vaalwater Kraamkliniek, die overigens geen kliniek is in de zin van een gebouw. Het is een stichting die de zorg financiert voor het Prevention Mother To Child Transmission (PMTCT) project.

Bij de kliniek maakte ik kennis met Jennifer en Anna. Jennifer is een Amerikaanse arts die drie maanden vrijwilligerswerk doet bij de VKK. Anna is een Zuid-Afrikaanse vroedvrouw die met veel passie haar werk doet. Anna wordt betaald door de stichting VKK. Ze is een echte Afrikaanse mama, die graag over haar werk kletst. Samen met Jennifer heeft ze me alles verteld over het PMTCT project.

In de kern komt het er op neer dat ze zoveel mogelijk zwangere vrouwen proberen te bereiken om hen te informeren over HIV en de gevolgen die besmetting heeft voor moeder en kind. Dat lijkt een eenvoudige taak, maar dat is het allerminst. De grootste problemen waar Jennifer en Anna tegenaan lopen, hebben te maken met de onwetendheid van mensen, de traditionele genezers en het stigma dat aan HIV kleeft.

Als je HIV krijgt ga je dood, ellendig, en er is niks aan te doen. Maar natuurlijk is er wel iets aan te doen. Met medicijnen kun je nog lang leven en bovendien voorkomen dat je kind seropositief geboren wordt. Maar dan moet je wel weten dat je seropositief bent. En dat is een probleem, want de meeste zwangere vrouwen zijn jong, voelen zich goed en niet ziek en willen dus ook niet weten dat ze ziek worden. En hun kind al helemaal niet.

En als mensen dan ziek zijn, gaan ze eerst naar een traditionele genezer. Die prikt in je huid met een mesje, kijkt naar je bloed en prikt even later even zo vrolijk met datzelfde mesje iemand anders. Verder smeren ze in die wond een mengsel van geneeskrachtige kruiden met mest. Daardoor krijgen de mensen een E. Coli besmetting, die door de afwezigheid van gramnegatief specifieke antibiotica niet behandeld kan worden. Met name kinderen overlijden dan aan deze ‘behandeling’.

Anna en Jennifer proberen de traditionele genezers tijdens bijeenkomsten te informeren over HIV. Ook proberen ze hen over te halen mensen met bepaalde symptomen niet zelf te behandelen, maar direct door te sturen naar hen. Dat is bij één traditionele genezer al gelukt.

Daarnaast richten Anna en Jennifer zich op de bevolking zelf. De afgelopen maanden zijn ze langs de huizen gegaan om zo mensen te informeren. Probleem daarbij was echter dat hun blauwe T-shirts van de Waterberg Welfare Society afschrikken. Om die reden houden ze nu bijeenkomsten voor zwangere vrouwen, waar ze iets te eten krijgen en informatie ontvangen over zwangerschap in het algemeen. Als de vrouwen tijdens die bijeenkomsten op hun gemak zijn en ervaringen gaan uitwisselen, beginnen Anna en Jennifer over HIV en het belang voor de vrouwen om zich te laten testen. In de hoop dat de vrouwen naar het spreekuur in de VKK komen. Daar krijgen ze informatie en advies over wat te doen. Ook worden ze desgewenst getest. De test duurt ongeveer vijftien minuten.

Anna en Jennifer hoeven niet alle vrouwen zelf te overreden. Ook het kleine ziekenhuis dat bij de kliniek voor de deur staat, verwijst zwangere vrouwen door. De verpleegkundigen/vroedvrouwen hebben te weinig tijd om de zwangere vrouwen uitgebreid te informeren. Verder gaan ze ook dagelijks in de wachtkamer van het ziekenhuis een praatje houden over HIV en het belang, vooral voor zwangere vrouwen, om zich te laten testen. Ook vragen ze mensen het verhaal door te vertellen aan zwangere vrouwen die ze kennen en hen aan te sporen naar het spreekuur te komen. In de wachtkamer zit iedereen door elkaar heen. Als je binnenkomt trek je een nummertje en ga je rustig zitten wachten en kijk je intussen naar de televisie.

Het is iedere dag weer hard werken voor Anna en Jennifer. Vooral het overtuigen van mensen kost veel inspanningen. Maar gelukkig begint het harde werken vruchten af te werpen. En dat moet ook wel. Want dertig tot veertig procent van de zwangere vrouwen die zich laat testen is geïnfecteerd met HIV. Daar weer zo’n dertig procent van zal de besmetting doorgeven aan haar kind als ze geen goede medicijnen krijgt. Het werk van Jennifer, Anna en de Vaalwater Kraamkliniek is dus echt wel de moeite waard om een boel energie (en geld) in te stoppen.